Thơ Oscar Wilde (Như Huy dịch) | Ai Mà Chẳng Giết Đi Điều Họ Thương

Ai mà chẳng giết đi điều họ thương

Chúng ta phải

truyền đời chân lí ấy

Kẻ thì giết bằng cái nhìn đắng cay

Kẻ thì giết bằng những lời bóng bẩy

Kẻ lành giết bằng nụ hôn

Kẻ dữ giết bằng giáo gươm.

Có kẻ giết tình yêu thương khi đang còn trẻ

Có kẻ giết tình yêu thương khi đã già nua

Có kẻ lấy đôi tay nhục dục siết cổ nó

Có kẻ lấy đôi tay vàng ròng bóp cổ nó

Chính ra

kẻ tử tế nhất

lại là kẻ dụng dao

Vì theo cách này

Cái chết sẽ

đến nhanh

và

Ít-đớn-đau

Có kẻ giết 

bởi

chả-yêu-gì-mấy

Có kẻ giết

bởi

Cứ-yêu-lẵng-nhẵng-dằng-dai

Có kẻ giết vì bán

Có kẻ giết vì mua

Có kẻ vừa giết vừa khóc 

Có kẻ 

Khi ra tay

Không buông lấy

nửa-tiếng-thở-dài

Thế đấy,

Ai mà chẳng giết đi điều họ thương

Và rồi,

Vẫn-Cứ-Sống-Nhơn-Nhơn

© Như Huy  

Nguồn:  http://frozenthoughtz.wordpress.com/2009/07/24/yet-each-man-kills-the-thing-he-loves/

(Như Huy dịch nhân dịp Giáng Sinh) | Một số câu nói của mẹ Teresa về Tình yêu thương*

1-Nếu cứ mải xét nét người, thời gian đâu ra mà yêu thương họ?

2- Tôi thấy ra một nghịch lí kì khôi.  Đó là, nếu cứ yêu thương cho đến mức chịu bẽ bàng và thương tổn, thì ngay khi ấy, mọi tổn thương bẽ bàng sẽ tự-dưng-chấm-dứt,  chỉ còn lại duy nhất tình yêu

3- Ai mà chẳng vô lý và vị ngã. Kệ họ nhé

Khi mình tốt thì  bị  cho là có mưu đồ xấu. Vẫn cứ tốt nhé

Khi mình trung thực và thẳng thắn thì hay bị lừa. Vẫn cứ trung thực và thẳng thắn nhé

Khi mình bình yên và hạnh phúc. Họ sẽ ghen tị. Vẫn cứ hạnh phúc nhé

Khi mình thành công, sẽ xuất hiện những người bạn xạo và những kẻ thù thực sự. Vẫn cứ thành công nhé

Điều tốt mình làm cho người hôm nay, ngay ngày mai, họ sẽ quên tiệt. Vẫn cứ làm điều tốt nhé

Thấy không? Nếu nghĩ cho tới, ta sẽ thấy rằng, vấn đề ở đây là giữa ta và Chúa. Nào phải giữa ta và họ

4- Vấn đề không phải là việc ta đã cho đi bao nhiêu, mà là việc ta đã trút bao nhiêu yêu thương vào sự-cho-đi ấy?

5- Không phải bất kì ai cũng có thể tạo nên các kì tích vĩ đại. Nhưng ai cũng có thể trút tình yêu thương lớn lao vào những điều nhỏ bé.

6- Tình yêu thương thực sự không so đo tính đếm. Nó chỉ biết nhẫn-nại-cho-đi

7- Ki-Tô nói yêu thương lẫn nhau. Ngài không bảo phải yêu lấy toàn thế giới.

8- Những gì ta xây dựng hàng năm ròng có thể sụp đổ chỉ trong một đêm. Nhưng vẫn cứ xây nhé.

9- Một trong những tật bệnh ghê sợ nhất, đó là không-có-ý-nghĩa-với-bất-kì-ai

10- Đừng nghĩ rằng tình yêu thương thực sự phải là điều gì đó vô tiền kháng hậu. Những gì chúng ta cần chỉ là:

nhẫn-nại-yêu và đừng-mỏi-mệt.

*Lựa ra từ nguồn này: http://www.goodreads.com/author/quotes/838305.Mother_Teresa?page=1

Wislawa Szymborska | Thế kỷ chuyển giao (Như Huy dịch)

Được dự đoán là sẽ hay ho hơn các thế kỉ khác, thế kỉ 20 của chúng ta
Song thời gian để chứng minh giả định này
đã hết
Năm tháng thế kỉ đã tận kiệt
Bước chân thế kỉ đã chuệnh choạng
Hơi thở thế kỉ đã đứt quãng

Quá nhiều điều không định trước đã xảy ra
Và đã chẳng xảy ra những điều từng định trước
như là
Mùa xuân tới,
cùng hạnh phúc, và bao điều khác nữa
Nỗi sợ hãi phải rời khỏi các núi đồi và thung xa
Sự-thật phải cán đích trước dối trá

Những sự bất hạnh nào đó
Như cơn đói, chiến tranh, vân vân, và vân vân
Phải không được lặp đi lặp lại

Sự không-tự-vệ nơi những kẻ-không-tự-vệ
Cũng như lòng tin cậy, và những điều tương tự thế
Phải được tôn vinh

Song,
vẫn là nhiệm vụ bất khả thi
Cho những ai muốn yêu thương thế giới

Sự ngu dốt đã chẳng nực cười
Sự minh triết đã chẳng hóm-vui

Hy vọng
tiếc thay,
đã hết mang hình hài em gái thơ ngây
Vân vân và vân vân.

Thượng đế, lẽ ra, rốt cuộc đã phải tin vào con người:
Thiện hảo và mạnh mẽ,
nhưng thiện hảo và mạnh mẽ vẫn cứ là hai kẻ
khác nhau

Biết sống sao đây? qua thư, có người muốn hỏi
Nhưng chẳng phải
người gửi thư cũng chính là người
tôi từng muốn hỏi y như vậy
đó sao?

Một lần nữa, giống mọi khi
Như trên cho thấy
Chẳng câu hỏi nào khẩn cấp cho bằng
Các câu-Hỏi-Đơn-Sơ


------

xem thêm bài: "Sự tra tấn", và "Sự tiết lộ"


Wisława Szymborska (2 July 1923 – 1 February 2012)


Dịch theo bản tiếng Anh "The turn of century" của Joanna Maria Trzeciak
Nguồn: http://www.pan.net/trzeciak/, với sự hiệu đính của Thái Linh từ bản gốc tiếng Ba Lan

Wislawa Szymborska | Sự tra tấn (Như Huy dịch)

Chẳng có gì thay đổi
Thân thể nhạy đau
phải ăn, hít thở và ngủ
Nó có lớp da mỏng, với mạch máu ngay dưới đó
Một số lượng răng và móng tay đầy đủ
Các khớp có thể dãn co, xương giòn dễ vỡ
Khi tra tấn, tất cả những yếu tố này sẽ được cân đo

Chẳng có gì thay đổi
Thân thể rung lên, như từng rung lên
trước khi thành
Roma khởi dựng, và cả sau đó nữa,
trong thế kỷ 20 này, trước và cả sau ngày sinh của Chúa
Sự tra tấn đã và vẫn luôn thế,
Chỉ khác là, trái đất nay đã nhỏ bé hơn,
Và bất kể điều gì xảy ra, đều có vẻ như là:
việc-không-dính-líu-đến-ta

Chẳng có gì thay đổi. Chỉ khác là ngày nay dân số đông hơn
Đã có thêm những kiểu tra tấn tân kì, bên những lối ra đòn cũ
Thực sự, tưởng tượng, tạm thời, hay không gì cả
Nhưng
Tiếng thét đau khi thân thể dính đòn
đã và mãi luôn là thanh âm của sự vô tội, theo điệu tính và âm giai
đáng-kính-già-nua

Chẳng có gì thay đổi, có lẽ, chỉ trừ lệ bộ, lễ nghi hay điệu vũ
Song chuyển động của đôi tay đưa lên ôm đầu
thì vẫn như xưa
Thân thể quại quằn, rung giật, co rúm lại
Đôi chân kiệt quệ, sụp khuỵ, hai đầu gối tung lên
tím ngắt sưng to,
máu hoà dãi nhớt
Thì vẫn như xưa

Chẳng có gì thay đổi. Ngoại trừ các biên giới
Cái dải rừng, bờ biển, sa mạc và các sông băng
Giữa những phong cảnh này, một linh hồn nhỏ đang phiêu dạt
Khi chìm khuất, khi hiện về, khi tới gần, khi nhoà hút
ly biệt bản thân, và luôn lảng tránh
khi mờ khi tỏ với hiện hữu của chính mình.
Để mặc thân thể kia
vẫn đang có đó
có đó,
và có đó
nhưng
Không-tìm-đâu-ra-trú-sở


xem thêm bài "thế kỉ chuyển giao", và "Sự tiết lộ"

Nguồn: http://www.poemhunter.com/poem/tortures/
(dịch ngày mùng 1 tháng Hai 2012)



Người hóm Wislawa Szymborska (1923 –2012)

Như Huy dịch|Diễn văn của ông thợ cạo trong phim "Nhà độc tài vĩ đại" [a great dictator] *

Xin thứ lỗi, nhưng quả thật tôi không muốn làm hoàng đế. Đó không phải là công việc của tôi. Tôi không thể cai trị hay chinh phạt ai cả. Nếu được, tôi chỉ muốn giúp người khác, người Do-Thái, người không Do-Thái, người da trắng, hoặc da đen.

Tất cả chúng ta đều muốn giúp đỡ nhau, vì con người là như vậy. Tất cả chúng ta đều muốn sống vì hạnh phúc của người khác chứ không phải trên sự khốn khổ của người khác. Chúng ta không hề muốn căm ghét hay khinh bỉ nhau. Thế giới này có đủ chỗ cho mọi người, và trái đất phong nhiêu đủ nuôi sống tất cả chúng ta

Con đường của đời sống đã có thể tự do và đẹp đẽ. Nhưng chúng ta đã lạc lối mất rồi.

Lòng tham đã đầu độc tâm hồn chúng ta và giam hãm chúng ta trong nỗi hận thù; chính nó đã dẫn lối chúng ta tới sự khốn cùng và làm chúng ta đổ máu

Tốc độ của chúng ta được phát triển để trở nên nhanh hơn, nhưng chúng ta chỉ tự giam hãm chính mình. Máy móc giúp chúng ta giàu có, nhưng lại khiến lòng tham của chúng ta trở nên vô đáy.Tri thức chỉ khiến chúng ta thêm cay nghiệt, trí thông minh chỉ khiến chúng ta cứng lòng và không biết thương-nhau. Thay vì xúc-động, chúng ta chỉ tin vào tư duy; Chúng ta cần nhân tính chứ không cần máy móc; cần sự tử-tế và mềm-lòng chứ không cần trí thông minh

Thiếu đi những phẩm chất này, cuộc đời sẽ chỉ còn bạo lực và chúng ta sẽ đánh mất tất cả. Máy bay và sóng truyền thanh đã đưa chúng ta lại gần nhau hơn. Bản chất của các phát minh này là nhằm kêu gọi lòng tốt của con người, kêu gọi tình bằng hữu phổ quát, tức điều sẽ giúp đoàn kết tất cả chúng ta. Ngay lúc này đây, lời tôi nói đang được hàng triệu con người khắp thế giới lắng nghe, hàng triệu đàn ông, đàn bà, và bé thơ đang tuyệt vọng; Họ chính là nạn nhân của một hệ thống khiến con người tra tấn và giam giữ những con người vô tội. Với những ai có thể nghe thấy tiếng tôi, tôi xin nói: đừng tuyệt vọng

Sự cùng khổ mà chúng ta chịu đựng hôm nay chỉ là khoảnh khắc đang tàn lụi của lòng tham, và nó biểu lộ nỗi đắng cay nơi những kẻ đang sợ hãi trước sự tiến bộ của con người. Sự căm ghét con người sẽ phải chấm dứt, mọi kẻ độc tài sẽ phải chết, và quyền lực chúng đánh cắp từ tay nhân dân sẽ trở lại với nhân dân. Kể cả khi con người có ngã xuống, sự tự do sẽ không bao giờ tàn lụi…

Hỡi những người lính, đừng bán mình cho lũ thú dữ, cho những kẻ khinh miệt các bạn và bắt các bạn làm nô lệ, những kẻ đưa các bạn vào hệ thống và kiểm soát ý nghĩ, hành động, và cảm xúc của các bạn, những kẻ trui rèn các bạn, kiểm soát khẩu phần của các bạn, xem các bạn như gia súc, và dùng các bạn như những con tốt thí. Đừng bán mình cho lũ người trái tự nhiên, lũ người máy, với tâm địa máy. Các bạn không phải là những bộ máy. Các bạn không phải là gia súc. Các bạn là Người. Tự đáy tim mình, các bạn biết yêu-thương người khác. Các bạn không căm ghét, vì chỉ những kẻ không được yêu thương mới căm ghét. Hỡi những người lính; đừng chiến đấu để nô lệ kẻ khác, hãy chiến đấu để giải phóng con người. Chương 17 nơi sách Luca có viết:” Nước đức Chúa Trời ở trong các người”. Không phải trong một người hay một nhóm người, mà trong tất cả chúng ta: tức trong chính các bạn-nhân dân.

Các bạn-nhân dân, các bạn có sức mạnh sáng tạo ra máy móc, sáng tạo ra hạnh phúc. Các bạn có sức mạnh làm cho cuộc sống trở nên tự do, đẹp đẽ, biến nó thành một cuộc thám hiểm tuyệt vời. Vậy, nhân danh dân chủ, hãy sử dụng sức mạnh ấy, hãy đoàn kết lại. Chúng ta hãy chiến đấu cho một thế giới mới, một thế giới tử tế, nơi con người có cơ hội có việc làm, nơi bạn sẽ có tương lai, có tuổi già và có được sự bảo vệ.

Cũng bằng việc hứa hẹn những điều này, lũ thú dữ đã bước lên được chiếc ngai quyền lực. Song chúng chỉ nói dối mà thôi. Chúng không hề, và sẽ không bao giờ giữ lời hứa. Những kẻ độc tài giành lấy tự do, nhưng lại bắt người khác làm nô lệ. Giờ đây, chúng ta hãy chiến đấu để hoàn thành lời hứa ấy. Hãy chiến đấu để giải phóng thế giới, để xoá bỏ các biên giới, để huỷ giải lòng tham, sự hận thù, và tâm địa không-biết-khoan-dung. Hãy chiến đấu cho một thế giới có-tình-có-lý, một thế giới nơi khoa học và sự tiến bộ sẽ mang lại hạnh phúc cho tất cả chúng ta.

Hỡi những người lính, nhân danh dân chủ, hãy đoàn kết lại.

Hãy ngước nhìn lên bầu trời. Mây đen đang tan biến. Mặt trời đang ló rạng. Từ đêm tối, chúng ta đang bước ra ánh sáng. Chúng ta đang đến với một thế giới mới. Một thế giới mà ở đó con người sẽ vượt lên khỏi sự hận thù và tàn bạo.

Tâm hồn con người đang được chắp cánh, và cuối cùng, hắn đã bắt đầu bay. Bay vào cầu vồng, vào ánh sáng của niềm hy vọng, vào tương lai, một tương lai rực rỡ thuộc về bạn, về tôi về tất cả chúng ta, hãy ngước nhìn lên, hãy ngước nhìn lên bầu trời…


*nguồn: http://luis.impa.br/chaplin.html
Có tham khảo bản dịch của anh Hoàng Ngọc-Tuấn, ở đây

( thơ dịch) Pablo Neruda-Tôi giải thích ít nhiều

Tôi giải thích ít nhiều
Pablo Neruda
Như Huy dịch


Bạn sẽ hỏi đâu rồi những đóa tử đinh hương?
Đâu rồi môn siêu hình học ướp tẩm mùi á phiện
Đâu rồi cơn mưa chữ lúa túa vết đâm, và chim chóc
Đâu rồi ư?

Giờ đây
Tôi sẽ kể
Bạn nghe


Tôi sống tại ngoại ô,
Thủ đô Madrid,
Với chuông, với đồng hồ, và với cây xanh

Từ nơi đây có thể nhìn thấy
Khuôn mặt vương quốc Castilla
Như môt đại dương thuộc da

Người ta gọi căn nhà của tôi
Là ngôi nhà hoa
Bởi ở đó
Hoa phong lữ nở tràn khắp các khe tường cũ

Căn nhà tuyệt vời,
Với chú chó hiền, bên lũ nhỏ

Nhớ không, Raul? Raphael?
Dưới lòng đất sâu,
Frederico, bạn ơi
Có nhớ?

Nơi ban công nhà tôi,
Ánh nắng tháng Sáu
Từng đem hoa về nở trên môi bạn

Nhớ không, những người anh em của tôi?

Lúc ấy
Tất cả đều như
Đang reo vui,

Vị mặn mòi tỏa ra từ hàng hóa
Những tháp bánh mì hổn hển thở
Tượng thánh nơi các sạp hàng ở khu Arguelles
Như lọ mực khô đứng nghe cú quẫy mình của cá tuyết
Dầu chảy vào những chiếc thìa
Tiếng chân giẫm, tiếng tay xô, gầm ghè trên phố

Những mét, những lít - thước đo chính xác kích tấc đời sống
Khắp bốn phía, cá tươi chất xếp dồn đống

Những mái nhà ngời trong nắng lạnh
Con chong chóng gió lững lờ xoay
Khoai tây như ngà trắng cuồng lên dưới nắng
Cà chua bóng loáng lớp lớp trải theo sóng xa


Nhưng
Một buổi mai
Tất cả bỗng dưng
Bùng cháy!

Một buổi mai
Lửa reo cuồng táp mặt đất
Ngấu nghiến nuốt người

Từ buổi ấy, đạn réo,
Từ buổi ấy, thuốc súng
Từ buổi ấy

Máu-rơi

Lũ cướp với máy bay và lính đánh thuê
Lũ cướp với nhẫn vàng và đám gái bao
Lũ cướp với áo thầy dòng và những phép ma
Từ trên trời đáp xuống giết trẻ con,

Máu trẻ thơ chảy tràn đường phố

Chảy lặng thầm,

như-máu-trẻ-thơ


Hỡi lũ sài lang, mà đến giống sài lang còn khinh miệt
Loài đá mà đến đám cỏ gai cắn vào còn phải nhổ ra
Đám rắn độc, mà đến chính rắn độc còn tởm lợm!


Đối mặt với lũ bay,
Ta đã thấy máu Tây Ban Nha trào-lên-như-sóng-dữ
Nhấn chìm tụi bay bằng ngọn triều của niềm kiêu hãnh
và của những nhát dao!

Hỡi lũ tướng tá bội phản:

Thấy chăng?
Ngôi nhà của ta đã chết

Thấy chăng?
Nước Tây Ban Nha tan nát

Nhưng,
Từ mỗi ngôi nhà
Hoa thép lửa sẽ bùng lên thay cho hoa phong lữ

Từ mỗi ngóc ngách Tây ban Nha
Các Tây ban Nha rùng rùng khởi dậy

Từ mỗi xác bé thơ
Một họng súng chĩa ra từ đôi mắt

Và
Từ mỗi tội ác
Sẽ mọc lên viên đạn

Một ngày

Găm-giữa-tim-bay



Nếu bạn hỏi tôi
Sao thi ca của anh không kể về những giấc mơ và lá úa
Về những ngọn hỏa sơn hùng vĩ nơi đất quê hương?


Hãy đến đây

Nhìn huyết đỏ trên đường

Hãy đến đây, nhìn

huyết đỏ trên đường

Hãy

Đến đây

Nhìn

Huyết - Đỏ -Trên - Đường!





©Như Huy
Nguồn::http://oldpoetry.com/opoem/show/11703-Pablo-Neruda-I-Explain-A-Few-Things

(Thơ dịch) Bertolt Brecht- Gửi những kẻ sinh sau

Tự nhiên hôm nay có cảm hứng đọc lại, và sau đó, dịch lại bài này. Đây là bài thơ đã được rất nhiều người dịch, trong đó có Diễm Châu, Nguyễn Quân, v.v. Cái này có thể gọi là ...đánh trống qua cửa các nhà sấm:-)





Quả vậy, tôi sống trong một thời đen tối
Chỉ toàn những lời nói thô lỗ vì ngu dốt,
Những vầng trán phẳng lì vì không thể cảm thụ
Có kẻ đang cười đâu đó - thì chỉ vì chưa nhận được tin dữ mà thôi

Thời đó,
Một cuộc trò chuyện về cỏ cây cũng là có tội
Bởi làm vậy chẳng khác nào bỏ ngơ đi bao sự tàn bạo xung quanh
Có kẻ nào vừa lầm lũi đi ngang phố,
Chắc hẳn đã không còn có thể giúp gì cho những bạn bè đang nguy khốn của mình

Sự thật là tôi vẫn còn có việc làm
Nhưng tin tôi đi, đây chỉ là sự tình cờ
Tôi không làm điều gì xứng đáng để có quyền được ăn
Và chỉ ngẫu nhiên mà chưa bị tóm (nếu vận may chấm dứt- tôi sẽ tiêu đời)

Chúng bảo tôi, ăn và uống đi
Và hãy biết vui sướng vì còn có gì đó để nhét vào mồm
Nhưng làm thế nào tôi có thể nuốt trôi đây?
Khi biết rằng miếng ăn ngụm nước tôi có là những gì được giật lại từ tay những kẻ đói khát hơn

Ấy vậy mà tôi vẫn cứ ăn cứ uống


Tôi cũng mong trở thành một nhà hiền triết theo kiểu các cuốn sách cổ từng dạy dỗ:

Đời sống luôn luôn ngắn ngủi
Hãy sống với tâm vô ưu
Hãy tránh xa mọi bạo lực
Hãy cho cái ác tình thương
Hãy quên đi mọi ham muốn
Thế gian vạn sự vô thường

Nhưng than ôi, tôi không thể làm được như thế!

Quả vậy, tôi sống trong một thời đen tối

II

Tôi đã tới những đô thành hỗn độn
Nơi cơn đói trị vì
Tôi đã nương náu cùng những con người phẫn uất
Và sát cánh với họ trong cuộc bạo loạn

Đó, tôi đã sống thời của tôi trên trái đất này như vậy đó

Bữa tối của tôi là giữa hai trận đánh
Giấc ngủ của tôi là giữa những kẻ giết người
Tôi dùng sự-chối-bỏ để yêu-thương,
Và không còn chịu đựng nổi vẻ đẹp của thiên nhiên

Đó, tôi đã sống thời của tôi trên trái đất này như vậy đó

Vào thời của tôi, mọi ngả đường thành phố đều dẫn đến các vũng lầy ngập thối
Lời nói cũng sẽ phản bội tôi, dâng mạng tôi vào tay đám đao phủ
Tôi hầu như chẳng còn có thể làm gì
Chỉ có niềm hy vọng rằng
Khi chưa bắt được tôi,
Lũ trị vì sẽ không thể ngủ yên

Đó, tôi đã sống thời của tôi trên trái đất này như vậy đó

Năng lực của chúng tôi yếu ớt mỏng manh
Mục tiêu của chúng tôi vợi xa tít tắp
Tuy thấy rõ mục tiêu ấy,
Nhưng lực của chúng tôi,
Đã-bất-tòng-tâm

Đó, tôi đã sống thời của tôi trên trái đất này như vậy đó


III


Các em- những kẻ sẽ nổi lên từ mặt nước của chính cơn hồng thủy đã nhấn chìm tất cả chúng tôi
Khi phán xét về sự yếu ớt của chúng tôi trong thời đại đen tối mà các em chưa từng biết

Xin hãy nhớ,

Về những ngày khi số quốc gia chúng tôi từng lang bạt nhiều hơn số gót giày chúng tôi thay mới
Về những ngày của các cuộc đấu tranh giai cấp, những ngày tuyệt vọng đến mức
Ngay cả sự giận dữ cũng đã hết,
Chỉ có bất công là hiện hữu

Chúng tôi biết chứ,
Nỗi thù ghét bạo quyền sẽ làm khuôn mặt chúng tôi trở nên méo mó khó ưa
Lòng căm giận bất công sẽ làm giọng nói chúng tôi bị bóp nghẹt và trở nên ghê sợ
Than ôi!, chính chúng tôi- những kẻ ước ao đặt nền tảng cho hòa bình và tình bằng hữu
Lại đã không thể còn vẹn nguyên tình bằng hữu với cuộc đời

Các em,
Những kẻ thuộc tương lai,
Ở đó, con người đã hết phải tự biến mình thành thú dữ
Nếu có lúc nào nghĩ đến chúng tôi,
Xin hãy nhớ

Rộng-Lòng





Như Huy dịch

Nguồn: http://www.harpers.org/archive/2008/01/hbc-90002129

Bài thơ tình hay nhất thế giới ^^ [ for 14-2 :-)]

D(iễn)ịch tặng một cơ số các bạn :)


Dù có nói bằng giọng điệu của con người hay của Thiên thần, nếu không phải do tình yêu-thương, lời ta nói cũng chỉ giống như tiếng loảng xoảng của các tấm đồng hay tiếng chũm chọe đập vào nhau

Dù có tài tiên tri, dù hiểu rõ mọi điều huyền bí, dù sở hữu mọi tri thức trên đời đi chăng nữa; thậm chí, dù đang nuôi dưỡng một niềm tin lớn lao đến mức có thể dời núi chuyển non, nếu không phải do tình yêu-thương, tất cả đều vô nghĩa

Dù hiến tặng tất cả tài sản cho người nghèo, dù tự hành hạ cơ thể mình đến thế nào đi chăng nữa, nếu không phải do tình yêu-thương, tất cả đều vô ích

Nếu đúng là yêu-thương, người ta sẽ biết nhẫn nại
Nếu đúng là yêu-thương, người ta sẽ biết tha thứ
Nếu đúng là yêu-thương, người ta sẽ không ghen tị
Nếu đúng là yêu-thương, người ta sẽ không khoe khoang
Nếu đúng là yêu-thương, người ta sẽ không kiêu ngạo

Tình yêu-thương không phô mình ra trong dáng vẻ của sự hỗn hào
Nếu đúng là yêu-thương, người ta sẽ vượt qua sự ích kỉ
Tình yêu-thương không nằm trong sự giận dữ
Nếu đúng là yêu-thương, người ta sẽ không lo âu sợ hãi

Tình yêu-thương không đưa người ta kết bè cánh với nhau trong điều sai trái, mà giúp họ gặp được nhau trong sự thật

Nếu đúng là yêu-thương, người ta sẽ bao dung mọi sự, tin cậy mọi sự, hy vọng mọi sự, chịu đựng mọi sự

Tài tiên tri có lúc sẽ mất, lời hay ý đẹp có lúc phải ngừng, tri thức và hiểu biết có lúc sẽ lụi tàn; duy có tình yêu-thương là còn mãi

Đó là bởi chúng ta không thể biết hết mọi sự, chúng ta không để đoán trước mọi sự, tất cả chỉ là hữu hạn và bất toàn, Và khi bị đem so với cái toàn hảo, cái vô hạn, tức tình yêu-thương, mọi cái hữu hạn và bất toàn đều buộc phải tự lộ diện

Cũng như khi còn con nít, người ta nói năng và suy xét kiểu con nít

Song khi đã trưởng thành, tự người ta sẽ nhận thấy rằng những lời ăn nói và sự suy xét kiểu con nít ngày xưa ấy nó ngớ ngẩn đến thế nào

Cũng như khi soi vào tấm gương mờ, ta làm sao có thể thấy rõ khuôn mặt ta? Thế rồi đến một ngày, khi tấm gương ấy được lau sạch bụi, tự nhiên ta sẽ thấy rõ khuôn mặt ta

Giờ đây, ta chỉ biết được một phần nhỏ thôi, song sẽ đến ngày ta hiểu hết, y như Chúa hiểu ta vậy

Giờ đây, chỉ còn lại ba điều quan trọng

Niềm tin, hy vọng, và tình yêu-thương

Song duy chỉ tình yêu-thương là quan trọng nhất



Như Huy dịch :-)



Nguồn: http://academic.udayton.edu/vernelliarandall/poetry/love.htm

----

Bài "diễn dịch" này đã đăng facebook của tôi. Sau đó bạn Thái Linh đã bổ sung thêm một số thông tin trong phần comment. Tôi cũng xin phép bạn Thái Linh đưa phần bổ sung đó lên đây luôn để các bạn đọc nắm được văn cảnh chung của bản gốc và bản dịch. Thanks Thái Linh for this.

Tụng ca tình yêu” là đoạn Kinh Thánh bức thư thứ nhất của sứ đồ Paul thành Tarsus gửi tín hữu Corinth (1 Corinthians 13, 1-13), là bài hát ca ngợi tình yêu cũng như cố gắng diễn giải và đưa ra các đặc tính của tình yêu. “Tụng ca tình yêu” đôi khi được gọi là Diễm ca (Diễm tình, Diệu ca) của Tân Ước. Trong thông tri đầu tiên của giáo hoàng Benedict XVI “Deus caritas est” (Chúa là tình thương yêu), "Tụng ca tình yêu" được gọi là “Magna Charta (hiến chương) của toàn bộ cống hiến Công giáo”.

Theo sứ đồ Paul, quà tặng tình yêu đem lại ý nghĩa và gía trị cho mọi đức tin. Ông cho rằng Tình yêu là sự khao khát điều thiện và hạnh phúc. Đó là món quà bất vụ lợi, là sức mạnh chiến thắng sự ích kỷ.

Trong Tụng ca tình yêu, sứ đồ Paul dùng từ "ảγάπη" để chỉ khái niệm tình yêu, một từ với nguồn gốc không chắc chắn. Trong ngôn ngữ tiền Kinh Thánh, từ này hoàn toàn không được dùng dưới dạng danh từ. Nó chỉ được dùng như động từ (ảγαπãν) hay tính từ (ảγαπητός). Ở dạng động từ, nó có nhiều nghĩa ( biểu lộ tình thân ái, thuyết phục, âu yếm, khao khát, thỏa mãn, hài lòng v.v), nhưng ý nghĩa thông dụng nhất của nó là “biểu lộ tình yêu”. Tính từ ảγαπητός được dùng trong các trường hợp như „đứa con yêu” để chỉ đứa trẻ được yêu nhất trong số các con. Dạng danh từ được đưa vào lần đầu tiên trong bản dịch Sách Diễm ca, nơi nó được dùng để chỉ tình yêu, và trong Tân Ước nó đã trở thành từ cơ bản của khái niệm tình yêu. Nhưng từ ảγάπη không có chút „sức mạnh kỳ diệu” nào của từ ẻρãν (yêu đương), mà nó có cái gì đó thuộc về tình thân ái của φιλεĩν (yêu quý, quý mến). Trong Kinh Thánh ở Hy Lạp nó được dùng để chỉ tình yêu của Chúa.

Trong bản dịch tiếng Latin cổ và bản Vulgate, người ta sử dụng các từ Latin tương ứng là caritas hay dilectio. Từ caritas được sử dụng trong “Tụng ca tình yêu”, ngoài ra rất ít khi được sử dụng. Nhưng từ caritas thường được liên tưởng tới lòng nhân từ và là một từ nghèo nàn về ý nghĩa hơn ảγάπη rất nhiều.

Giờ đây chỉ còn lại ba điều quan trọng: niềm tin, hy vọng và tình yêu-thương.
Song duy chỉ tình yêu-thương là quan trọng nhất"

Chỉ trong Tụng ca tình yêu, tình yêu thương mới được đưa lên hàng đầu. Người Hy Lạp khao khát sự thông thái, người La Mã coi trọng sức mạnh, nhưng sứ đồ Paul đã đưa ra thang giá trị mới: tình yêu thương.

Chuyện bản dịch một trong những bài thơ tình hay nhất thế kỷ :-)

Cách đây đã lâu, có một note trên facebook của Thái Linh (mà rất nhiều bạn tham gia, trong đó có tôi) có nhắc đến bài thơ tình của Bertolt Brecht

-----

Erinnerung an die Marie A.
Bertolt Brecht


An jenem Tag im blauen Mond September
Still unter einem jungen Pflaumenbaum
Da hielt ich sie, die stille bleiche Liebe
In meinem Arm wie einen holden Traum.
Und über uns im schönen Sommerhimmel
War eine Wolke, die ich lange sah
Sie war sehr weiß und ungeheuer oben
Und als ich aufsah, war sie nimmer da.
Seit jenem Tag sind viele, viele Monde
Geschwommen still hinunter und vorbei.
Die Pflaumenbäume sind wohl abgehauen
Und fragst du mich, was mit der Liebe sei?
So sag ich dir: ich kann mich nicht erinnern
Und doch, gewiß, ich weiß schon, was du meinst.
Doch ihr Gesicht, das weiß ich wirklich nimmer
Ich weiß nurmehr: ich küßte es dereinst.

Und auch den Kuß, ich hätt ihn längst vergessen
Wenn nicht die Wolke dagewesen wär
Die weiß ich noch und werd ich immer wissen
Sie war sehr weiß und kam von oben her.
Die Pflaumenbäume blühn vielleicht noch immer
Und jene Frau hat jetzt vielleicht das siebte Kind.
Doch jene Wolke blühte nur Minuten
Und als ich aufsah, schwand sie schon im Wind.


Bài này đã được rất nhiều người dịch. Trong đó có Thái Kim Lan, Quang Chiến, bạn Linh Vũ, bạn Marcus ( các bạn có thể tìm trên internet các bản dịch cũng rất hay này). Tuy nhiên, bản thân tôi lại có cảm tình hơn với bản dịch của bác Trần Đương. Bản dịch đó như sau

-------

Nhớ về Maria A.
bản dịch của Trần Đương


Ngày ấy, trong tháng chín, trăng thanh
Mận đứng lặng yên, thắm lá tươi cành
Anh giữ chặt tình em nhạt nhoà, lặng lẽ
Mà ngỡ đương ôm một giấc mộng nguyên lành…
Trên đầu ta, bầu trời đêm hè ấy
Một đám mây thật trắng, cứ bồng bềnh
Khi ngước mắt trông lên, anh còn có thấy
Mây biến đâu rồi, mây biếc của anh…

Từ buổi ấy, bao vầng trăng đi qua
Lặng lẽ soi, rồi lặng lẽ trôi xa
Nhưng cây mận xưa cũng biến đâu rồi nhỉ
Và em hỏi anh về tình yêu hai ta…
Anh nói cùng em: Anh không còn nhớ
Nhưng anh hiểu ra rồi - điều em thiết tha
Gương mặt em, thật tình anh không nhớ rõ
Nhưng anh nhớ: trên mặt em, làn môi anh ghé qua…

Và đến nụ hôn, tưởng cũng không còn nhớ
Nếu trên nền trời không một đám mây trôi
Anh vẫn nhớ rõ, cái đám mây ngày đó
Đám mây trắng vô cùng, đã sà xuống chơi vơi…
Và những cây mận hẳn là vẫn nở
Và em ngày xưa, chắc đã bảy con rồi…
Nhưng mà mây, chỉ rạng ngời giây lát
Rồi, khi anh nhìn lên, mây trong gió vụt trôi…

-----

Éo le thay ^^ bản dịch này lại có 1 chỗ dịch chưa đúng.:-). Cụ thể là hình như bác ý nhầm trong bài thơ này chỉ có một em, trong khi có đến hai em. Một em của ngày xưa, và một em mà nhân vật anh đang cùng tâm sự.

Do đó, ở phần comment trong note ở facebook của Thái Linh, Thái Linh và tôi đã cùng "hiệu đính" chút ít bản dịch của bác Trần Đương để thành ra như bản dưới đây. Hôm nay ( sắp đến ngày 14 tháng 2 thì phải ^^) tôi chợt nhớ ra bản dịch này, nên đăng lại cho vui :-)

--------

Nhớ về Maria A.
(bản dịch của Trần Đương)
Với một chút hiệu đính của Thái Linh và Như Huy


Ngày ấy, trong tháng chín, trăng thanh
Mận đứng lặng yên, thắm lá tươi cành
Anh níu chặt mối tình nhạt nhoà, lặng lẽ
Mà ngỡ đương ôm một giấc mộng nguyên lành…
Trên đầu anh, bầu trời đêm hè ấy
Có áng mây vợi xa, muốt trắng, cứ bồng bềnh
Nhưng khi ngước trông lên, anh nào đâu còn thấy
Mây đã đi rồi, mây trắng của anh…

Từ buổi đó, bao vầng trăng đi qua
Lặng lẽ soi, rồi lại lặng lẽ xa
Cây mận xưa hẳn không còn nữa
Nay em hỏi anh về tình yêu xưa cũ
Anh trả lời em: Anh không nhớ nữa rồi
Dẫu anh hiểu những điều em muốn hỏi
Nhưng đến cả gương mặt nàng, nay cũng đã phai phôi
Anh chỉ nhớ, có lần anh đã...
Nơi khuôn-mặt-ấy-dịu-dàng, anh đã ghé làn môi

Ngay nụ hôn xưa hẳn cũng sẽ chìm vào quên lãng
Nếu hôm ấy trên trời không có áng mây trôi
Anh vẫn nhớ áng mây ngày cũ
Mây muốt trắng vô cùng, mây sà xuống chơi vơi…
Rồi những cây mận xưa, hẳn giờ hoa vẫn nở
Rồi người yêu ngày xưa, nay chắc bảy con rồi…
Nhưng mây trắng kia cũng chỉ rạng ngời trong giây lát
Để khi anh ngước nhìn lên, mây theo gió vụt trôi…



:-)

-----

Note: Bạn Marcus có cho rằng cái nhân vật mà nhân vật anh đang cùng tâm sự không hẳn là một "em" nào, mà có thể chỉ là một người bạn nào đó của nhân vật anh. Điều này hẳn cũng rất có lý. Song theo tôi, nếu cho nhân vật đó là một em trong hiện tại ( có lẽ đang tra vấn bạn trai về các mối tình cũ ^^) thì cũng không hẳn là phi lý
:-)

Boris Pasternak- Mùa Thu

Như Huy dịch



Để mặc cho gia đình tứ tán
Và bè bạn thân, sơ lưu lạc khắp nơi
Một lần nữa nỗi cô đơn dằng dặc
Tràn ngập thiên nhiên, và vây tỏa hồn tôi

Chỉ có em và anh thôi, trong túp lều bé nhỏ
Giữa khu rừng hoang vu không một tiếng người
Những lối mòn thâm u trong lời ca xưa cũ
Với cỏ dại dây leo đang dâng ngập chân trời

Chỉ có chúng ta thôi, chỉ có chúng ta thôi
Với bốn phía chung quanh- các bức tường gỗ mục
Hạnh phúc huy hoàng ư? Chúng ta nào dám mơ
Chỉ biết rằng,
dẫu tàn lụi bên nhau,
Ta đã sống với tận cùng trung thực

Quên thời gian, chỉ biết một điều, anh đang có em bên
Anh đọc sách, còn em ngồi khâu vá
Những nụ hôn ngọt ngào, những nụ hôn cuồng điên
Chỉ ngưng lại khi bình minh tràn trên vòm lá

Lộng lẫy huy hoàng và táo bạo xiết bao
Những chiếc lá cứ buông,
rơi,
chao nghiêng,
náo động,
Chén đắng hôm qua, đã tận đáy chưa nào?
Để sự thống khổ hôm nay rót tiếp vào ly rỗng

Niềm hân hoan kia, sự hiến dâng kia, và nỗi say mê kia
Hãy ném hết vào cơn cuồng si tháng Chín
Hãy để mặc những thanh âm của mùa thu cầm giữ chúng ta
Hãy điên cuồng lên, hãy tuyệt cùng câm nín!

Rồi em ngả mình vào vòng tay anh
Trong chiếc váy ngủ có những tua ren bằng lụa
Rồi em trút bỏ áo xiêm
Như cả rừng phong thu
rì-rào-lá-trút

Em là phước lành ban xuống số phận anh khổ ải
Khi đời sống đáng rủa nguyền hơn tật bệnh đớn đau
Đó cũng là khi,
sự dũng cảm-cội nguồn cái đẹp
Sẽ giúp chúng ta
Tìm-Được-Ra-Nhau




----

Bản tiếng Anh: http://www.poemhunter.com/poem/autumn-105/